BC Nagesh
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಚಿವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯೂ ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಜನಪರ ಯೋಜನೆಗಳು, ತಂದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರಾದ ಬಿ.ಸಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸದ್ದಿನ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಸದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳೇ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಬಿ.ಸಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರು ತಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಡಿದ ಸಾಲು ಸಾಲು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ವಿವಾದಗಳಿಂದ.
ಬಿ.ಸಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೇವಲ ಇಲಾಖೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಉಳಿಯದೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರ-ವಿರೋಧದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವಿವಾದ.
ರೋಹಿತ್ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಮಿತೆಗಳಾದ ಬಸವಣ್ಣ, ಕುವೆಂಪು, ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು.
ಇದು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮೂಡಿಸಿತು. ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯದಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ದೊಡ್ಡ ಸದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಇನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಕೊಠಡಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ‘ವಿವೇಕ ಯೋಜನೆ’ಯಡಿ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಭಾರಿ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬಣ್ಣ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯ ಕಾಲೇಜೊಂದರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಹಿಜಾಬ್ ವಿವಾದವು ದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಯಿತು. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಚಿವರು ಮುಂದಾದಾಗ, ಅದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕಿನ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯದ ನಡುವೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಂದಕ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ತಂದ ಧಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣದೇನಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿವಾದದ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ರೀತಿ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ‘ಭಗವದ್ಗೀತೆ’ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಉಪಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೊಟ್ಟೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಸರ್ಕಾರ ಪರ್ಯಾಯ ದಾರಿ ಹುಡುಕಿದ್ದು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇಸರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದವು.
ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಬಿ.ಸಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಕಾಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿತ್ತಲು ನಡೆದ ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.
ಶಾಲಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯುವ ಜಾಗಗಳಾಗದೆ ಸದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ ರಣರಂಗಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದವು. ಸಚಿವರಾಗಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಕಠಿಣ ನಿಲುವುಗಳು ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಸದ್ಧಾಂತಿಕ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ತಂದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಇದು ಒಡ್ಡಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಸಣ್ಣದೇನಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ‘ದರ ಏರಿಕೆ ಭಾಗ್ಯ’
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರ ಯಶಸ್ಸು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಶಾಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ, ಬಿ.ಸಿ. ನಾಗೇಶ್ ಅವರ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇತಿಹಾಸವು ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ತಲ್ಲಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿವಾದಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯದ ಕಟು ವಾಸ್ತವ.
ಬರಹ: ಅನನ್ಯಾ ಹೆಗಡೆ
