‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಹಾಡುವ ಮುನ್ನ ಇದೆಲ್ಲಾ ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿ!

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೆ 150 ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ಗಣ ಮನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹಾಡುವುದು ಇನ್ಮುಂದೆ ಕಡ್ಡಾಯ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಹೊಸ ಆದೇಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 25ನೇ ವಿಧಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಕುರಿತಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಾವುವು ಎಂದು ನೋಡೋಣ…

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2017ರಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
• ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ: ಸಂವಿಧಾನದ 51A (ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು) ವಿಧಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ’ (National Song) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಣೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:

• ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಎಲ್ಲಾ 6 ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಗೌರವ ಸೂಚನೆ: ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧ:

• ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಮಂಡಳಿ (AIMPLB) ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಹೊಸ ಆದೇಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 25ನೇ ವಿಧಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿವೆ.
• ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ: ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸವಾಲು ಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಡೆ ಸರಿಯಾ? ತಪ್ಪಾ?

• ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಕ್ಯತೆ: ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಗೀತೆ. ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು.
• ಸಮಾನ ಗೌರವ: ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಗೌರವ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವಿರೋಧಿಸುವವರ ವಾದ:
• ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು: ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಕೆಲವು ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃಭೂಮಿಯನ್ನು ದೇವತೆಯಂತೆ ಪೂಜಿಸುವ ಸಾಲುಗಳಿವೆ. ಇಸ್ಲಾಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಸಂವಿಧಾನದ 25ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರವರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹಾಡಿಸುವುದು ಈ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂಬುದು ಕೆಲ ಸಂಘಟನೆಗಳ, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ವಾದ.

ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶ ಜಾರಿಯಾಗಲಿದೆಯಾ?

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಹೊಸ ಆದೇಶವು (ಫೆಬ್ರವರಿ 2026) ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸವಾಲು: ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು ಮಂಡಳಿ (AIMPLB) ಮತ್ತು ಜಮಿಯತ್ ಉಲಮಾ-ಎ-ಹಿಂದ್‌ನಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ಆದೇಶವು ಸಂವಿಧಾನದ 25ನೇ ವಿಧಿ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿವೆ.
• ಬಿಜೋ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್’ ತೀರ್ಪಿನ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ: ಈ ಹಿಂದೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬಿಜೋ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ “ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರೆ ಸಾಕು, ಹಾಡಲೇಬೇಕೆಂಬ ಬಲವಂತವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶವು ಎಲ್ಲಾ 6 ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಹಳೆಯ ತೀರ್ಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕಡ್ಡಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಗೌರವದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಕೇಂದ್ರದ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧಿಕೃತ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಹಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ’ (Protocol) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ‘ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿರ್ಬಂಧ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ದಂಡ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭೀತಿ: ಸರ್ಕಾರವು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (Prevention of Insults to National Honour Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಗೌರವ ಸೂಚಿಸದವರಿಗೆ 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ‘ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್’ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುವ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡುವ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.